مجله اینترنتی مدیریت بحران و سوانح

اولین مجله اینترنتی علمی، آموزشی و فنی در زمینه مدیریت بحران و سوانح به زبان فارسی

سال نهم، شماره دوم مطلب دوم: پرسشنامه سازمان ملل در مورد سالمندان و بلایا و بحرانها به مناسبت روز جه

دفتر کاهش بلایای سازمان ملل (UNISDR) با همکاری  Help Age International امروز پرسشنامه ای را متنشر کردند که هدفشان بررسی چگونگی برخورد و مقابله سالمندان با بحرانها و بلایا در کشورهای مختلف است. یک پرسشنامه تکمیلی هم برای مدیران و برنامه ریزان بحران تهیه شده است تا میزان توجه آنها به مسایل سالمندان در تهیه برنامه های مدیریت بحران مورد کنکاش و بررسی قرار گیرد.   

رئیس دفتر کاهش بلایای سازمان ملل خانم مارگارتا والستروم (Margareta Wahlström)  گفت موضوع اصلی روز جهانی کاهش بلایا امسال به سالمندان اختصاص داده شده است که هم شامل نیازهای آنها هم نحوه مشارکت آنها در برنامه ریزی و فهم بهتر مخاطرات در جوامع شان می باشد.  اطلاعات پس از بحرانهانشان می دهند که هم در کشورهای پیشرفته و هم کشورهای در حال توسعه سالمندان بطور نسبی تلفات بیشتری در بحرانها می دهند.

به عنوان مثال مطالعه ای که بعد از طوفان حیان در فیلیپین انجام شده است نشان می دهد که 27 درصد از سالمندان هیچ کمکی در زمینه سرپناه بعد از این طوفان دریافت نکردند و زنان تنهای بالاتر از 80 سال بیش از همه گروههای دیگر مورد بی توجهی در امداد و بازسازی قرار گرفتند.  درصد بالایی از سالمندان برای نیازهای غذایی و دارویی خودشان مشکل داشتند. 

این چهارمین بررسی از این نوع است که در سالهای گذشته روی بچه ها، زنان، و دختران و معلولان تمرکز کرده بود و امسال به بررسی وضعیت سالمندان می پردازد.  اهمیت این بررسی جهانی بودن آن است. 

پرسشنامه ها به فرانسوی، انگلیسی و اسپانیایی تدوین شده اند. لطفا همکاران، دوستان و آشنایان خود را در سراسر کشور دعوت و کمک کنید تا این پرسشنامه ها را تکمیل نمایند.  داشتن نمونه های زیاد از کشور در این مطالعه بسیار مفید و ارزشمند خواهد بود.  اگر امکانش باشد من این پرسشنامه ها را به فارسی بر خواهم گرداند تا این کار تسهیل شود.

شما می توانید این پرسشنامه ها را در سایت های زیر بیابید:

پرسشنامه سالمندان:

https://www.surveymonkey.com/s/OlderPersonsIDDR14

https://fr.surveymonkey.com/s/OlderPersonsFrench

https://www.surveymonkey.com/s/OlderPersonsSpanish

پرسشنامه مسولان و مدیران بحران:

https://www.surveymonkey.com/s/PerceptionsIDDR14

https://www.surveymonkey.com/s/PerceptionsFrench

https://www.surveymonkey.com/s/PerceptionsSpanish

 منبع:

  • United Nations Office for Disaster Risk Reduction (UNISDR)
+ نوشته شده در  شنبه یکم شهریور 1393ساعت 9:30  توسط دکتر علی عسگری- Dr. Ali Asgary  | 

سال نهم، شماره دوم مطلب اول: پروژه 100 شهر تاب آور بنیاد راکفلر

چند روز پیش برای اولین بار پست جدید سازمانی با عنوان مامور ارشد تاب آوری  در شهر لس آنجلس ایجاد گردید.  این پست از طریق کمکهایی که بنیاد راکفلر در چارچوب پروژه ای با نام 100 شهر تاب آور شروع کرده است ایجاد شده است.  پروژه 100 شهر تاب آور در صدد کمک به شهرهای دنیا برای تاب آور شدن در مقابل چالشهای فیزیکی، اجتماعی و اقتصادی که در قرن بیست و یکم در حال افزایش هستند می باشد. پروژه 100 شهر تاب آور فقط محدود به تاب آوری در برابر شوکهای ناشی از بحرانهای طبیعی و تکنولوژیک مانند زلزله و سیل و آتش سوری نبوده بلکه فشارهایی که بافت یک شهر را در فرایند روزانه اش نیز دچار مشکل می گرداند در بر می گیرد.  نمونه هایی از این فشارها بیکاری، سیستم  حمل و نقل عمومی ناکارا، خشونت و جرایم و کمبود آب و غذا می باشند. با پرداختن به شوکهای بیرونی و فشارهای درونی یک شهر می تواند بهتر به وقایع نامطلوب پاسخ داده و بهتر می تواند خدمات لازم را هم در شرایط خوب و هم در شرایط بد به جمعیت خود ارایه دهد.

100 resilient

 

شهرهایی که جزء شبکه 100 شهر تاب آور قرار می گیرند برای تهیه نقشه راه تاب آوری در چهار جهت اصلی  منابع لازم در اختیارشان قرار داده می شود.

  1. راهنمایی های مالی و تدارکانی برای ایجاد یک پست سازمانی برای مامور ارشد تاب آوری که اقدامات تاب آوری شهر را رهبری و هدایت می کند.
  2. حمایتهای کارشناسی برای تدوین استراتژی تاب آوری
  3. تسهیل دسترسی به راه حل ها، ارایه کنندگان خدمات، و حامیان پروژه از بخش خصوصی،عمومی و غیر دولتی که می توانند به شهر برای اجرای استراتژی تاب آوری کمک نمایند.
  4. عضویت در شبکه شهرهای تاب آور که می توانند از تجربیات یکدیگر استفاده و یاد بگیرند.

از طریق این اقدامات پروژه 100 شهر تاب آور نه تنها به این شهرها برای تاب آور شدن کمک می کند بلکه تاب آوری را در بین دولتها، سازمانهای غیر دولتی، بخش خصوصی و شهروندان تسهیل می نماید. 

با توجه به آنکه این پروژه هنوز در ابتدای راه است این مطلب صرفا جهت اطلاع خوانندگان محترم تهیه شده و ارزیابی عملکرد و تاثیر گذاری آن را به آینده موکول می نماییم. 

هنوز شهر خاصی از ایران به عضویت این شبکه در نیامده است.  برای اطلاعات بیشتر در مورد این پروژه و شهرهایی که فعلا به عضویت آن در آمده اند به وبسایت زیر مراجعه نمایید:

http://www.100resilientcities.org/

+ نوشته شده در  شنبه چهاردهم تیر 1393ساعت 22:5  توسط دکتر علی عسگری- Dr. Ali Asgary  | 

سال نهم، شماره اول مطلب دوم: طوفانهای با نام زنانه تلفاتشان از طوفانهای با نام مردانه بیشتر است!

در شماره اخیر (دوم جون 2014) مجله آکادمی ملی علوم آمریکا  (Proceedings of National Academy of Science) مقاله ای منتشر شد که توجه عموم و رسانه ها را بخود جلب کرد. 

 “Female hurricanes are deadlier than male hurricanes”, Kiju Jung, Sharon Shavitt, Madhu Viswanathan, and Joseph M. Hilbe: www.pnas.org/cgi/doi/10.1073/pnas.1402786111

رادیو آلبرتای امروز مصاحبه ای با من در این خصوص داشت. در این نوشته خلاصه ای از این مقاله  جالب ارایه می شود.

همانطور که می دانید طوفانهای استوایی  در آمریکا به نامهای انسانی نام گذاری می شوند. در گذشته فقط نام دختران بر طوفانها گذاشته می شدند.  توجیه کارشناسان هواشناسی برای این کار غیر قابل پیش بینی بودن طوفانها (همانند زنان-با عرض پوزش از بانوان گرامی من فقط عین نوشته مقاله علمی را آورده ام) ذکر شده است. این رویه در دهه 70 با افزایش آگاهی مردم در مورد جنسیت و رعایت برابری جنسیتی تغییر پیدا کرد و طوفانها به ترتیب با نامهای مذکر و مونث نام گذاری شدند.  اکنون دانشمندان علوم اجتماعی این سوال را را مطرح کرده اند که آیا نام گذاری طوفانها با اسامی مردانه و زنانه تاثیری بر واکنش مردم در برابر آنها می گذارد و یا خیر.  این مقاله نشان می دهد که علیرغم اینکه این نحوه نام گذاری هیچ ربطی با خصوصیات طوفانها ندارد مردم درک و رفتارهای متفاوتی در برابر طوفانها بستگی به نام مردانه و یا زنانه آنها دارند. مثلا اگر اسم یک طوفان "مریم" و اسم طوفان دیگری "آرش" باشد بر واکنش مردم در برابر آنها اثر می گذارد. 

این مقاله با طرح این واقعیت و مساله شروع می شود که طوفانها در آمریکا بطور متوسط هر سال 200 نفر را می کشند و همراه با تغییرات آب و هوایی بر شدت و تلفات طوفانها افزوده می شود.  این در حالی است که آمادگی در برابر طوفانها همچنان چالشی بزرگ برای مدیران و برنامه ریزان بحران است.  با آنکه بحرانها پدیده هایی هم فیزیکی و هم انسانی و اجتماعی هستند دانشمندان علوم انسانی معتقدند که توجه چندانی به یافته های علوم اجتماعی در مدیریت بحرانها نمی شود.  این مطالعه نشان می دهد که ارزیابی مردم در مورد مخاطرات نه تنها تحت تاثیر محیط  و رفتارهای احتماعی بلکه تحت تاثیر عوامل نامربوط روانی نیز می باشند.

بر اساس این مقاله  در برداشتهای عامیانه "مردان به عنوان جنس قوی، توانمند و زورگو شناخته شده و زنان اغلب به عنوان جنس ضعیف، گرم و منفعل" شناخته می شوند. در مقایسه با زنان، مردان معمولا رفتارهای خشونتگرانه و ویرانگرانه بیشتری دارند. بر این اساس نویسندگان این مقاله این فرضیه را مطرح می کنند که مردم طوفانهایی را که دارای اسامی مردانه هستند پر خطر تر و قوی تر در نظر گرفته و طوفانهایی را که نامهای زنانه دارند را ضعیف تر و کم خطر تر تلقی می کنند، در نتیجه واکنش و رفتارهای حفاظتی بیشتری در برابر طوفانهای با نام مردانه در مقایسه با طوفانهای با نام زنانه  بکار می گیرند. این باعث می شود که طوفانهایی که نامهای زنانه دارند در مجموع تلفات بیشتری می دهند چون نوع نام طوفان بر برداشت مردم از خطر و واکنشهای رفتاری و پیشگیرانه در برابر آنها اثر می گذارد. 

برای بررسی این فرضیه نویسندگان این مقاله دو نوع روش را بکار گرفته اند. از یک طرف داده های واقعی مربوط به تلفات طوفانها و نام گذاری آنها را مورد استفاده قرار داده اند و از طرف دیگر آزمایشات تجربی بر روی تعدادی افراد نمونه انجام داده اند. هر دو روش این فرضیه را تایید می نمایند.  برای این بررسی ها محققان نامهای داده شده به طوفانها را از نظر مردانه بودن و زنانه بودن درجه بندی کرده و آن را به عنوان متغیری پیوسته در نظر گرفته اند. در مطالعه آماری رابطه بین تعداد تلفات طوفانها و درجه زنانه بودن نام آنها برای طوفانهای مخرب کاملا آشکار است. به عنوان مثال طوفانهای با شاخص نام مردانه 3  بطور متوسط 15.15 نفر کشته داشته در حالیکه طوفانهایی با شاخص نام زنانه 9 بطور متوسط 41.48 نفر تلفات داشته اند.  در بررسی های تجربی این نویسندگان نمونه هایی از افراد را انتخاب کرده و از آنها خواسته اند که شدت طوفانها، درکشان از خطرات آنها  و اقدام به تخلیه خانه هایشان را ذکر کنند. دانشمندان در این مطالعات تجربی از نام گذاری های در نظر گرفته شده برای طوفانهای سال 2014 استفاده کرده اند. نتایج این مطالعات نیر نشان می دهند که افراد معمولا شدت طوفانها را با مردانه بودن و یا زنانه بودن نام آنها ارتباط داده و بطور متوسط طوفانهای با نام مردانه شدیدتر از طوفانهای با نام زنانه تلقی می شوند و خطر آنها بیشتر برآورد شده و واکنشهای عملی (تخلیه منازل و رفتن به مکانهای امن) در برابر آنها بیشتر می باشد.

این مقاله در حقیقت شاهد دیگری بر این مساله است که درک و برداشت مردم از مخاطرات تحت تاثیر عوامل گوناگونی است که برخی از آنها جنبه های عینی و حتی عقلایی هم ندارند.  

+ نوشته شده در  شنبه هفدهم خرداد 1393ساعت 16:52  توسط دکتر علی عسگری- Dr. Ali Asgary  | 

سال نهم-شماره اول-مطلب اول:طوفان در تهران : تجربه ای درس آموز

طوفان روز دوشنبه دوم ماه جون در تهران که تا کنون در حدود 5 کشته بر جای گذاشته است حادثه ای است که می تواند عرصه جدیدی در مدیریت بحران در ایران و تهران بوجود آورد. برخی نکات در رابطه با این طوفان حایز اهمیت و توجه می باشند.

1. شدت طوفان که در اخبار در حدود 120 کیلومتر در ساعت گزارش شده است حاکی از آن است که ما با طوفانی سهمگین مواجه بوده ایم. در مقایسه با طوفانهای دریایی (Hurricane) این نوع طوفان از نوع دسته 1 محسوب می شوند که سرعت باد در آنها بین 119 تا 153 کیلومتر در ساعت است. طوفانهایی با این شدت معمولا خسارتهایی را بر ساختمانها وارد می آورند، درختهای با ریشه های ضعیف را از جایشان می کنند و شاخه های درختان شکسته می شوند. معمولا در آنها شبکه های برق و  رفت و آمد مختل می شوند.  وقوع چنین طوفانهایی نشان می دهد که ما باید انتظار  تکرار آنها در آینده را داشته باشیم و بنابر این باید آمادگی لازم در برابر آنها وجود داشته باشد. بررسی های انجام شده در دنیا نشان می دهند که ارتباط نردیکی بین تعداد و شدت این طوفانها و تغییرات آب و هوایی وجود دارد.      

2. بر حسب اتفاق من در آخرین روز سفرم دو هفته ای ام به ایران بودم و به هنگام وقوع طوفان در تهران از ساختمانی مسکونی در منطقه نیروی هوایی وقوع طوفان و پیامدهای آن را مشاهده می کردم.  اگر چه من اخبار را دنبال نمی کردم تفریبا در طول روز از هیچ کس در باره احتمال وقوع طوفان چیزی نشنیدم.  پیش از وقوع طوفان و در آن روز من با افراد متخصص زیادی از سازمانهای مختلف جلسه داشتم ولی در هیچ کدام از این جلسات هم صحبتی از طوفان نشنیدم. این به این معنا است که هیج پیش بینی و هشداری در این مورد در کار نبود.  مردم واقعا غافلگیر شدند. البته اینکه حتی در صورت هشدار آیا مردم به این هشدارها توجه می کردند مساله دیگری است که باید در جای خود بررسی شود. علم و تکنولوژی موجود در دنیا امکان پیش بینی این پدیده ها و اعلام به موقع آن به مردم را فراهم کرده است.    

3. به هنگام وقوع طوفان من از درون ساختمانی 5 طبقه بیرون را به سمت شمال و غرب تهران نگاه می کردم. دید بسار کم بود و برخورد باد با ساختمانها و درختان سر و صدای عجیبی بر پا کرده بود. شکستن و ریشه کن شدن درختان، سقوط  اجسام سخت از پشت بامها بیشترین تهدید برای مردمی بودند که در وسایل نقلیه و یا پیاده در خیابانها بودند. مردم زیادی خواسته و یا ناخواسته همچنان در خیابانها بودند. وصعیت بسیار نگران کننده ای بود. افرادی که در خیابانها بودند شاید متوجه اینکه چه خطراتی در این زمان متوجه آنها است نبودند.  ورقه های فلزی، پلاستیکهای سخت، لوله های بخاری، دیش های ماهواره از پشت بام ساختمانهای بلند به پایین پرتاب می شدند. تابولوها از جا کنده پیش بینی و هشدا و اطلاع رسانی در این موارد می توانند بسیار موثر باشند. برخی از صاحبان منازل در حین طوفان در پشت بامها بودند تا اشیاء سرگردان را جمع و جور کنند که آنها در هنگام طوفان بسیار خطرناک بود.  

4. برق چند دقیقه پس از شروع طوفان قطع گردید و خوشبختانه چند دقیقه بعد از طوفان مجددا وصل گردید. احتمالا شرکت برق این کار را برای پیشگیری از خطرات احتمالی انجام داده بود که بسیار لازم می نمود. در صورتی که کابلهای برق در خیابانها بیافتند و یا در اثر برخورد با درختان با یکدیگر برخورد کنند پیامدهای خوبی ندارند. در طوفان یخ طمستان گذشته در تورنتو درختان بر روی سیمهای برق افتاده و در اثر برخورد سیمهای برق جرقه های هولناکی شکل می گرفتند.  بنلبراین آمادگی برای قطع سریع برق در پنین شرایطی بسیار ارزشمند و قابل توجه است.     

5. طی سالهای گذشته ما همه هواسهایمان به زلزله بوده است که البته لازم و ضروری است ولی این نباید ما را از سایر مخاطرات غافل نماید. هر گاه در تهران صحبت از مدیریت بحران می شود همه چیز به زلزله ختم می شود. در آمریکا توجه بیش از حد به تروریسم بعد از یازده سپتامیر و تغییر و تحولات سازمانی بعد از آن منجر به ضعف سیستم در برخورد با سایر مخاطرات شد که از آن به عنوان یکی از علل ناکامی مقابله با طوفان کاترینا یاد می شود. 

6. واکنش سریع نیروهای شهرداری برای جمع آوری درختان در سطح خیابان ها بسیار ارزشمند بود. من بلافاصله بعد از طوفان به خیابان رفتم. در تقاطع خیابان پیروزی و خیابان پنجم نیروی هوایی یک درخت چنار از ریشه درآمده بود و نیمی از یک طرف خیابان را بسته و موجب ترافیک سنگینی شده بود. در کمتر از نیم ساعت ماموران شهرداری سر رسیده و درخت را قطعه قطعه کرده و با کامیونشان بردند. این اقدام سریع واقعا ارزشمند است و اگر در همه مناطق تهران کارها با این سرعت انجام شده باشند جای قدردانی دارد.   

 

+ نوشته شده در  سه شنبه سیزدهم خرداد 1393ساعت 8:19  توسط دکتر علی عسگری- Dr. Ali Asgary  | 

مطالب قدیمی‌تر