مجله اینترنتی مدیریت بحران و سوانح

وضعیت حاضر

باید توجه داشت که تعداد افراد مبتلا به این ویروس همه واقعیات را در مورد این بحران منعکس نمی نماید.  مواردی که توسط سازمان بهداشت جهانی و با دولتها ارایه می شوند فقط مواردی را در بر می گیرند که توسط آرمایشگاهها آزمایش شده اند.  هزاران موارد وجود دارند که مورد این آزمایشات قرار نمی گیرند.  تعداد زیادی از افراد حتی بدون آنکه خودشان هم متوجه شده باشند احتمالا این ویروس را گرفته اند و به دلیل ملایم بودن اثرات آن را بدون مشکل پشت سر گذاشته اند.

چرا باید نگران و در عین حال مراقب باشیم

دو دلیل اصلی وجود دارند که ایجاب می نمایند که ما همچنان این موضوع را جدی گرفته و مراقب اوضاع باشیم.  اول آنکه هیچ کس نمی داند واقعا چه خواهد شد.  هیچ راه حل پزشکی قطعی هم هنوز وجود ندارد.  برای مردم عادی فهم اینکه واقعا علیرغم پبشرفتهای پزشکی کار خاصی برای این نوع بیماری های ویروسی نمی توان کرد دشوار است.  هیچ کس نمیداند این ویروس عاقبت چکار خواهد کرد.  هر لحظه این امکان وجود دارد که این ویروس تغییر ماهیت دهد.  الان اثرات ویروس ملایم است ولی ممکن است این مساله سریعا و بطور ناگهانی تغییر نماید.  از نظر تاریخی هم آنفلونزای سال 1918 که بیشترین تلفات را به جامعه بشری وارد کرد ابتدا ملایم بود در حالیکه در پاییز و زمستان به صورتی کشنده ظاهر شد. 

دوم اینکه هیچ راه حل پزشکی فوری برای مقابله با این بیماری وجود ندارد.  واکسن اگرچه بهترین راه حل است ولی از زمان ساختن اولین نسخه آن تا تهیه کامل آن بین 6 تا 9 ماه زمان مورد نیاز است.  وقتی هم که ساخته شود به دلیل کمبود عرضه همه مردم نمی توانند از آن بهره مند گردند.  موج دوم این آنفلونزا در نیمکره شمالی احتمالا زمانی آغاز خواهد شد که هنوز بسیاری از مردم دسترسی به این واکسن نخواهند داشت.  مشکل اینجا است که برای کارایی این واکسنها افراد باید حداقل دو نوبت واکسینه شوند که این هم به نوبه خود بر محدودیت عرضه می افزاید. 

الیته نکته مثبت این است که آنتی وایرالها کمک کننده هستند و می توانند از اثرات این بیماری بکاهند.  همه افراد باید نسیت به این بیماری  توجه و اهمیت لازم را بدهند.  در عین حال که نباید مردم را بی جهت ترساند باید توجه جدی آنها را به این مساله جلب کرد.  این مساله بسیار جدی است.  تصور آنکه اگر بدترین شکل این ویروس منتشر شود چه اتفاقی خواهد افتاد بسیار نگران کننده است.

چکار باید بکنیم؟

اول از همه باید بدانیم که وقت زیادی نداریم.  دوره رسمی شیوع آنفلونزا در نیمکره شمالی از اوایل مهر ماه شروع می شود.  در این زمان کم تا آن موقع باید بر روی موارد زیر تاکید نماییم:

• دسته بندی کارکنان
• آموزش و ارتباطات
• دستورالعملهای بهداشتی
• رعایت فاصله از همدیگر
• تجهیزات مراقبت انفرادی
• مدیریت درمانی

1. دسته بندی کارکنان

این یکی از مهمترین اقدامات در برنامه ریزی و مدیریت بحرانهای ناشی از این نوع بیماری ها است.  در این اقدام کارمندان به دو دسته افرادی که ماموریتهای کایدی و غیر کلیدی سازمان را انجام می دهند دسته بندی می شوند.  این دسته بندی برای شناسایی منابع مورد نیاز مورد استفاده قرار می گیرد.  در هر کدام از این دسته ها دو دسته بندی فرعی وجود خواهند داشت:  در دسته کارکنان ماموریتهای کلیدی سازمان این دو دسته عبارتند از: 

گروه اول:  آن دسته از افراد که برای انجام کار و وظایف کلیدی محوله حتما باید در سازمان و محل کارشان حضور داشته باشند.

گروه دوم: کسانی که می توانند انجام وظایف کلیدی خود را از خارج از محل سازمان هم انجام دهند. 

در دسته کارکنان ماموریتهای غیر کلیدی سازمان این دو دسته عبارتند از:

گروه سوم: کسانی که وظایف غیر کلیدی سازمان را انجام می دهند ولی توانایی جایگزین شدن با افرادی که وظایف کلیدی را انجام می دهند دارند. 

گروه چهارم: کسانی که وظایف غیر کایدی سازمان را انجام می دهند ولی از راه دور نمی توانند وطایف خود را انجام دهند. 

مهمترین نکته در این شرایط آن است که سلامتی کسانی که باید برای انجام وظایف کلیدی در سازمان حضور یابند تامین گردد بطوریکه آنها نگرانی بالایی از اینکه به دلیل حضور در محل کار ممکن است به ویروس مبتلا شوند نداشته باشند.  برخی کارهایی که در این خصوص می توان کرد عبارتند از:

• رعایت فاصله ها با افراد
• رعایت بهداشت و پاگیزگی در محل کار
• استفاده از ماسک
• شیفتهای کاری انعطاف پذیر
• ممنوع کردن دست دادن
• آموزش

ارتباط با کارکنان دسته دوم:

کسانی که می توانند انجام وظایف کایدی خود را از خارج از محل سازمان هم انجام دهند.   برای این دسته از کارکنان دو دسته راخ حل وجود دارند.  یکی مربوط به چیزهایی می شوند که در کنترل سازمان هستند (تجهیزات، سیتمها و شبکه) و دیگری مربوط به اموری می شوند که در کنترل سازمان نیستند.  مهمترین اقداماتی که برای این دسته از کارکنان باید در نظر گرفته شوند عبارتند از:

• شناسایی امکانات و تجهیزانب که امکان کار از خارج از محل کار را برای این افراد فراهم می نمایند. 
• افزایش ظرفیت ارتباطاات و مخابراتی سازمان برای برقراری تماس از راه دور
• آموزش نحوه استفاده از تکنولوژی های از راه دور
• انجام تمرینات استفاده از تحهیزات از راه دور و انجام وظایف از راه دور

2. آموزش و ارتباطات

یکی از اساسی ترین اقدامات برنامه های مدیریت بحرانهای بهداشتی آموزش و ارتباطات است.  این دو کاملا به هم مرتبط هستند. 

آموزش:

مهمترین آموزش باید در زمینه شستن دستها و سرفه کردن صورت بگیرند.  شستن دستها نه تنها ساده ترین کار بلکه کاراترین روش مقابله با شیوع بیماری های ویروسی است.  باید به کارکنان آموزش داد که دستهای خود را مرتب و به درستی برای 20 ثانیه و با صابون شستشو دهند.  افراد باید بدانند که بهترین راه برای صرفه کردن استفاده از آستین و پارچه است.  همه باید این ویدیوی جالب در این زمینه را ببینند (http://www.coughsafe.com/media.html): 

ارتباطات و اطلاع رسانی

موصوع مهم این است که چگونه می توان اطلاعات و آموزشهای لازم را در کوتاه ترین زمان به اطلاع کارکنان و مردم رساند.  اینجاست که ارتباطات و اطلاع رسانی نقش مهمی ایفا می نمایند.  انجام موفق این کار مستازم آن است که از قبل اقدامات لازم برای اطلاع رسانی مناسب اندیشیده شده باشند.

3. دستورالعملهای بهداشتی

بیماری های تنفسی و ریوی از طریق آب دهان و تنفس و دستان آلوده به سرعت منتقل می شوند.  بنابر این نیاز به بکار گیری دستورالعملعهای جدی تر در زمینه بهداشت محیط کار می باشد.  تمیز کردن مرتب کلیه سطوحی که افراد با آنها تماس دارند بسیار اساسی و مهم می شود.  با توجه به اینکه در شرایط شیوع آنفلونزا احتمالا کارکنان ذیربط هم ممکن است کم شوند بهتر است همه کارکنان به نوعی نظافت از محلهای کار خود را بر عهده بگیرند.  لازم است مواد تمیز کننده و روشهای بکار گیری آنها به افراد آموزش داده شوند.

4. رعایت فاصله با افراد

رعایت فاصله با افراد یکی دیگر از راه های موثر پیشگیری از سرایت بیماری در مکانهای عمومی و کار است. رعایت این کار مستلزم گرفته حداقل یک متر فاصله از افراد دیگر است.   اگر چه این کار دشواری است ولی به هر حال اگر لازم باشد باید انجام شود.  این کار باید به کارکنان به خوبی آموزش داده شود.  برای تخقق این کار می توان از روشهای زیر استفاده کرد:

جدا کردن تیم ها از یکدیگر و استفاده از مکانهای متعدد

ممنوع کردن ملاقتهای حضوری و استفاده از تلفن و اینترنت و غیره تا حد ممکن

اجنتاب از مسافرتهای غیر ضروری

اجتناب از بکارگیری وسایل نقلیه عمومی در صورت ممکن

اجتناب از تجمعات غیر ضروری درون سازمان و صرف غذا در مکانهای کم تجمع مانند اطاقهای خود کارکنان

ممنوع کردن دست دادن

کاهش استفاده از امکانات و تجهیزات مشترک (کامپیوتر، تلفن و ...) و یا رعایت کامل اصول بهداشتی.

عدم استفاده مشترک از لوازم و تجهیزات انفرادی

5. تجهیزات مراقبت انفرادی

در شرایط بحرانی احتمالا کارهایی وجود دارند که باید انجام شوند و رعایت فاصله و یا عدم استفاده مشترک از وسایل و تجهیزات امکان پذیر نیست.  در این موارد داشتن و استفاده از وسایل مراقبت شخصی بسیار مهم است.  سازمانها باید برنامه ریزی لازم در این خصوص را بنمایند و اطمینان دهند که مقدار کافی از این وسایل و تجهیزات برای کارکنانشان تهیه کرده اند و افراد هم آموزشهای لازم برای دلیل و نحوه استفاده از آنها را دیده اند.

6. مدیریت درمانی

مدیریت درمانی و پزشکی در شرایط بحران از این نوع سه عرصه را در بر می گیرد:

• توصیه های پزشکی
• برنامه واکسن
• آنتی وایرالها (Antivirals)

این نکته بسیار مهم است که سازمان بداند باید اطلاعات پزشکی دقیق و مناسب را باید از مچا دریافت نماید.  از قبل باید در این زمینه تلاش لازم صورت گرفته باشد و منابع موثق شناسایی شده باشند.  در شرایطی که بحران تشدید شود خیلی از سازمانهایی که در شرایط معمول در اختیار ما هستند ممکن است به سادگی در دسترس نباشند.  اگر قرار است سازمان در خصوص تهیه واکسن کاری بکند چه پیش نیازهایی لازم است.  به کجا باید مراجعه کرد. کدام کارکنان لاید در اواویت باشند و چگونه این اولویت بندی صورت می گیرد؟  آیا می توان و باید خانواده های کارکنلن را نیز پوشش داد؟  آیا سازمان باید به دخیره احتیاطی آنتی وایرالها روی بیاورد؟  در این صورت چگونه باید آنها را توزیع کرد؟  افراد چگونه باید از آنها استفاده نمایند. 

این مطلب ترجمه و تلخیص مطلبی است که تحت همین عنوان در مجله زیر چاپ شده است:

http://www.drj.com/index.php?option=com_content&task=view&id=2700&Itemid=500&ed=52